
Spanningshoofdpijn
Spanningshoofdpijn wordt veroorzaakt door spierspanningen in de hals, de schouders en het hoofd; spierspanningen kunnen het gevolg zijn van een ongemakkelijke lichaamshouding, sociale of psychische spanningen of van vermoeidheid. Spanningshoofdpijn begint doorgaans 's ochtends of vroeg in de middag en wordt erger naarmate de dag vordert. Men voelt vaak een constante, matig ernstige pijn boven de ogen of achter in het hoofd. De pijn kan gepaard gaan met een drukkend gevoel alsof er een strakke band rond het hoofd zit. De pijn kan zich over het gehele hoofd uitbreiden, soms tot achter in de nek en in de schouders.
Om onderscheid te maken tussen spanningshoofdpijn en ernstigere aandoeningen kan de arts vragen hoe lang de pijn al bestaat, waar volgens jou de pijn optreedt en waardoor de pijn wordt veroorzaakt. Ook is het van belang te weten wat verlichting geeft en of de hoofdpijn gepaard gaat met andere symptomen als duizeligheid, zwakte, een verlies van gevoel en koorts. Als de hoofdpijn van meer recente datum is of ongewoon hevig is of aanhoudt, is het waarschijnlijk geen spanningshoofdpijn. Spanningshoofdpijn kan vaak worden voorkomen of tegengegaan als de patiënt onderliggende spanningen vermijdt, onderkent of zich eraan aanpast. Als een hoofdpijn eenmaal opkomt, is verlichting mogelijk door de halsspieren, schouders en het hoofd licht te masseren, door even te gaan liggen en zich enkele minuten te ontspannen. Bij de meeste gevallen van hoofdpijn kan vrijwel elke vrij verkrijgbare pijnstiller (zoals aspirine, paracetamol of ibuprofen) snelle, zij het tijdelijke, verlichting bieden. Bij zware hoofdpijn zijn mogelijk sterkere, op recept verkrijgbare pijnstillers nodig, waarvan sommige, bijvoorbeeld codeïne, een verdovend middel bevatten. Sommige mensen hebben de ervaring dat het effect van pijnstillers wordt versterkt door cafeïne, een bestanddeel van een aantal hoofdpijnmiddelen. Te veel cafeïne kan echter juist hoofdpijn veroorzaken.
Clusterhoofdpijn
Clusterhoofdpijn is een bijzonder pijnlijke, maar zeldzame variant van migraine.
Clusterhoofdpijn komt voornamelijk voor bij mannen ouder dan 30 jaar. De elkaar snel opvolgende aanvallen kunnen worden opgewekt door alcoholgebruik of onvoldoende zuurstoftoevoer (bijvoorbeeld op grote hoogten). Een aanval begint vrijwel altijd plotseling en verdwijnt binnen een uur. De eerste symptomen zijn vaak jeuk of waterige afscheiding uit één neusgat; deze verschijnselen gaan vooraf aan intense pijn aan dezelfde zijde van het hoofd die zich rond het oog verspreidt. Na de aanval kan het ooglid aan die zijde omlaag hangen en vaak is de pupil vernauwd. De aanvallen treden op in groepen, variërend van twee per week tot verscheidene per dag. De aanvallen van clusterhoofdpijn duren zes tot acht weken (soms langer) en worden gevolgd door tussenpozen van enkele maanden zonder hoofdpijn.
De aanvallen kunnen snel worden beëindigd door ergotamine, corticosteroïden of methysergide. Injecties met sumatriptan brengen onmiddellijk verlichting, maar kunnen nieuwe aanvallen in de toekomst niet voorkomen. Toediening van zuurstof tijdens de aanval brengt verlichting.
Medicatie-afhankelijke hoofdpijn
Medicatie-afhankelijke hoofdpijn is een hoofdpijn die optreedt tijdens dagelijks gebruik van hoofdpijnmedicatie of langdurige inname van andere middelen. Ook valt hieronder de hoofdpijn die optreedt tijdens het stoppen van dit soort middelen. De hoofdpijn is dagelijks of vrijwel dagelijks aanwezig en verdwijnt binnen enkele weken na onttrekking.
Er zijn twee manieren om dit hoofdpijntype te behandelen. De eerste is om informatie van je arts te krijgen over de mogelijkheid of je dit type hoofdpijn hebt en hoe het ontstaat. De tweede aanpak is het volledig staken van de medicatie, die de hoofdpijn veroorzaakt.
Je moet er dan rekening mee houden dat er gedurende één en soms wel drie weken onthoudingsverschijnselen zullen optreden. Deze bestaan uit onttrekkingshoofdpijn, misselijkheid, braken, hartkloppingen en slaapstoornissen, angst en onrust. Het is belangrijk om er achter te komen welk type hoofdpijn je hebt en dat kan je huisarts het beste bepalen.
Begrijp migraine
Begrijp wat het betekent als iemand lijdt aan migraine. De harde realiteit van migraine is dat je er niet aan hoeft te lijden om erdoor te worden getroffen. Ook personen in de directe omgeving worden getroffen als bijvoorbeeld:
- Mamma niet mee kan komen naar de voetbalwedstrijd of toneeluitvoering
- Een collega een belangrijke vergadering mist
- De vakantieplannen aangepast moeten worden
Migraine eist dan net zo’n grote tol van familie en vrienden als van de migrainepatiënt zelf. Hoe meer mensen erover weten, hoe minder migrainepatiënten zich geïsoleerd voelen.
Migraine heeft impact op je leven van alledag.
Migraine is een chronische ziekte en geen psychische of mentale aandoening. Migraine is een ziekte die bijna elk aspect van iemands leven kan raken. Hoewel niemand de exacte oorzaak weet, treedt migraine waarschijnlijk op onder invloed van triggers (zoals hormonen of omgevingsfactoren) waar de bloedvaten in de hersenen extreem op reageren. Het gevolg: een migraineaanval.
Hoe is het om een migraineaanval te hebben?
Pijn hoort bij elke vorm van hoofdpijn, maar voor mensen met migraine kan het zich uiten als een kloppende of stampende pijn boven of achter het oog. Dat kan ook nog eens gepaard gaan met andere onprettige verschijnselen. De migrainepatiënt kan misselijk worden, braken, of gevoeliger worden voor licht of geluid, om maar een paar symptomen te noemen. Dit kan 4 tot 72 uur duren! Vaak kan iemand tijdens een aanval niet veel meer doen, zal vaak in bed kruipen met de gordijnen dicht en kan weinig geluid kunnen verdragen. Daarnaast krijgt 15 tot 20% van de migrainepatiënten een “waarschuwing” voordat de migraine begint. Deze waarschuwing, een aura genoemd, kan zijn blinde vlekken, gezichtsverlies in één oog, lichtflitsen, kartellijnen en/of vertekening van vorm en omvang. In de video’s in de rechterkolom zie je enkele voorbeelden van migraineverschijnselen.
De impact van migraine op leven en werk
Migraine wordt een “onzichtbare” ziekte genoemd, vaak niet herkend en slecht behandeld, maar de tol die zij eist is onmiskenbaar. Migraine dwingt veel patiënten om hun activiteiten te beperken, in bed te blijven, en zich veel gevallen een aanzienlijk aantal dagen elk jaar ziek te melden. Is het dan een wonder dat mensen met migraine zich vaak geïsoleerd en onbegrepen voelen? Meer over migraine weten kan het gevoel van geïsoleerd zijn bij veel migrainepatiënten verminderen. Uit de nog niet gepubliceerde MELT studie, een pan-Europees onderzoek onder 1810 migrainepatiënten in negen landen, waarvan 200 in Nederland bleek dat maar liefst 7 van de 10 Nederlandse ondervraagden in het afgelopen half jaar niet volledig heeft kunnen functioneren of niet kunnen voldoen aan de eisen die op het werk of aan de studie werden gesteld. Hierbij blijkt ook dat migraine grote invloed heeft op de omgang met familie en vrienden. Van de migrainepatiënten in Nederland kon meer dan de helft (56%) in de afgelopen zes maanden regelmatig als gevolg van ernstige hoofdpijn of migraine geen tijd doorbrengen met familie of vrienden. Ook blijken 6 van de 10 patiënten hierdoor onvoldoende voor het gezin te hebben kunnen zorgen. Vrijetijdsactiviteiten hebben ook ernstig te lijden onder migraine en hoofdpijn. Maar liefst 61% van de Nederlandse respondenten heeft hiervan in het afgelopen half jaar niet kunnen genieten. De viering van feestdagen wordt bij 4 van de 10 ondervraagden in de war geschopt. Bij 46% verpest migraine speciale gebeurtenissen als verjaardagen en trouwerijen.
Migraine het komt vaker voor dan je denkt.
Meer dan één op de tien mensen lijdt aan migraine; het komt het meest voor bij mensen in hun productiefste jaren: leeftijd 25 - 55.
Migraine komt bij vrouwen vaker voor dan bij mannen, in een verhouding van ongeveer 3 op 1.
In Nederland hebben ca 400.000 mannen en 1 miljoen vrouwen gemiddeld elke maand een migraineaanval, die tot 3 dagen kan aanhouden.
Ongeveer 200.000 Nederlanders hebben wekelijks een migraineaanval en dagelijks hebben ongeveer 50.000 patiënten een aanval.
Je ziet het, je bent niet de enige.
Mythes over migraine
Migraine is misschien wel een van de minst begrepen ziektes ter wereld. Een paar mythes:
Mythe: Migraine is niet ernstig; het is gewoon een flinke hoofdpijn.
Werkelijkheid: Migraine is een ziekte - en hoofdpijn is slechts één van de vele symptomen ervan. In het ergste geval is een migrainepatiënt bij een aanval dagenlang geïnvalideerd. Uit een onderzoek bleek dat mensen met migraine in Europa per jaar bijna 20 werkdagen missen als gevolg van migraine.8 Uit een ander onderzoek bleek dat 78% van de mensen met migraine het gevoel had dat het een aanzienlijke invloed op hun leven had en 68% moest tijdens de aanval op bed blijven. Ze werden hierdoor ernstig belemmerd of ervaarden een ernstige belemmering.
Mythe: Alleen vrouwen krijgen migraine.
Werkelijkheid: Hoewel drie keer zoveel vrouwen als mannen aan migraine lijden (misschien door hormonale oorzaken), krijgen zowel mannen als vrouwen migraine.8Migraine is in geen geval een teken van mentale zwakte of het leven niet aankunnen
Mythe: migraine verstoort het leven van mensen niet.
Werkelijkheid: Migraine verstoort het leven vaker wel dan niet, en in sterkere mate dan je zou verwachten. Migrainepatiënten geven een lagere score voor hun kwaliteit van leven dan patiënten met andere chronische ziektes zoals artritis, diabetes, depressie en rugproblemen. Daarnaast bleek uit een enquête van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO dat iemand tijdens een migraineaanval meer geïnvalideerd is dan iemand met onderbeenamputatie, blindheid en doofheid
Migrainemedicijnen
Triptanen zijn selectieve migrainemedicijnen (serotoninereceptorantagonisten) en vernauwen voornamelijk de bloedvaten in de schedel (de craniale vaten), die tijdens de hoofdpijnfase van de migraineaanval verwijd en ontstoken zijn. Triptanen geven een effectieve pijnverlichting en werken vele malen specifieker dan de analgetica (pijnstillers), NSAID’s (ontstekingsremmers) of ergotamine. Daarnaast hebben triptanen ook een gunstig effect op de begeleidende verschijnselen als misselijkheid, foto en fonofobie. Alle triptanen moeten worden ingenomen tijdens een aanval aan het begin van de hoofdpijnfase. Bij terugkeer van hoofdpijn (recurrence) mag een tweede dosis van een triptan na twee uur na de eerste tablet worden ingenomen. Triptanen zijn geschikt voor de acute behandeling van de hoofdpijnfase van een migraineaanval, met en zonder aura.
Van de triptanen zijn er momenteel zeven geregistreerd in Nederland
Maxalt (rizatriptan)
Maxalt is beschikbaar als smelttablet en als gewone tablet. De smelttablet heeft verschillende kenmerken:
- Het tablet lost snel op in het speeksel in de mond zonder gebruik van water kan overal en altijd ingenomen worden.
- Het smelttablet kan een uitkomst zijn voor patiënten die misselijk zijn of moeten braken.
Naramig (naratriptan)
Naramig is geïndiceerd voor de acute behandeling van de hoofdpijnfase van een migraineaanval, met en zonder aura. Naramig is beschikbaar in tabletten.
Imigran (sumatriptan)
Imigran is sinds 1991 verkrijgbaar en is daarmee het oudste middel. Imigran is beschikbaar in de volgende toedieningsvormen: zetpil (anale toedieningsvorm), tablet, neusspray en injectie. Hoewel de injectie het snelst werkt kan het als bijwerking pijn en roodheid van de injectieplaats veroorzaken. Daarbij wordt het zelf injecteren door de migrainepatiënt vaak als vervelend en lastig ervaren. De neusspray gaaft in de meeste gevallen een snel resultaat maar minder prettig is dat een deel van het geneesmiddel in de keel terecht kan komen waardoor het onvoldoende in het bloed wordt opgenomen. Daarnaast kan het een onaangemane bittere smaak geven, dit is te voorkomen door het hoofd voorover te houden bij het sprayen en de neus niet op te trekken. De injectie is ook geindiceerd voor de acute behandeling van clusterhoofdpijn.
Almogran (almotriptan)
Almogran is geïndiceerd voor de acute behandeling van de hoofdpijnfase van een migraineaanval, met en zonder aura. Almogran is beschikbaar in tabletten .
Relpax (eletriptan)
Relpax is geïndiceerd voor de acute behandeling van de hoofdpijnfase van een migraineaanval, met en zonder aura. Relpax is beschikbaar in tabletten .
Fromirex (frovatriptan)
Fromirex is geindiceerd voor de acute behandeling van de hoofdpijnfase van een migraineaanval, met en zonder aura. Fromirex is beschikbaar in tabletten.
Ergotamine (Cavergot)
Ergotamine wordt al sinds de jaren ’20 bij de behandeling van migraine gebruikt. In Nederland zijn de tablet en zetpil als toedieningsvorm beschikbaar. Nadeel van ergotamine is de eventuele misselijkheid. Het middel wordt daarom meestal gegeven in combinatie met een antibraakmiddel (Domperidon). Ergotamine dient in principe niet dagelijks te worden gebruikt, anders bestaat het gevaar van ergotamineverslaving. Indien symptomen zoals prikkelingen in vingers of tenen optreden, het gebruik onmiddellijk staken. Frequente toediening kan de frequentie van hoofdpijn doen toenemen en bij het staken van de behandeling hoofdpijn uitlokken. Met de komst van de meer specifiekere triptanen is het gebruik van ergotamine enorm afgenomen.
Zomig (zolmitriptan)
Zomig is geïndiceerd voor de acute behandeling van migraine, met en zonder aura. Zomig is beschikbaar in tablet en smelttablet, die zonder water kan worden ingenomen.
Bron: Hoofdpijn.nl
Nederlandse Hoofdpijncentra
Bij de Vereniging van Nederlandse Hoofdpijncentra (VNHC) zijn een kleine 30 hoofdpijncentra in dit land aangesloten. Bijna allemaal binnen de reguliere ziekenhuismuren, maar soms ook in een apart gebouw. De VNHC is een onafhankelijke vereniging die zich als doel stelt de diagnostiek en behandeling van (moeilijk) behandelbare hoofdpijnpatiënten te bevorderen. Deze centra werken allen met een multidisciplinair team (één of meer neurologen met andere specialismen) en de patiëntenzorg wordt op elkaar afgestemd m.b.v. een speciaal ontwikkeld elektronisch hoofdpijndossier. Met deze gezamenlijke database is niet alleen geprotocolliseerde behandeling mogelijk, maar tevens wetenschappelijk onderzoek.
In Nederland lijden enorm veel mensen aan diverse vormen van hoofdpijn. Vaak onbegrepen vormen van hoofdpijn waarbij huisartsen en neurologen lang niet altijd tot een adequate behandeling kunnen komen. Hier proberen de hoofdpijncentra uitkomst te bieden. Daarnaast zijn er echter ook nog eens vele honderdduizenden (!) mensen die b.v. lijden aan frequente migraineaanvallen, maar die niet bekend zijn in het medische circuit of ooit teleurgesteld zijn afgehaakt. M.b.v. het gebruik van traditionele pijnstillers van de drogist proberen zij hun klachten te bestrijden, maar dat heeft zelden een goed effect omdat vaak specifieke medicatie nodig is. De impact van hoofdpijn op het maatschappelijk en sociaal functioneren van deze groep is enorm en de kosten zijn zeer hoog door een groot arbeidsverzuim.
Omdat de VNHC maar een beperkt aantal hoofdpijnpatiënten daadwerkelijk kan behandelen, biedt ze via haar website www.hoofdpijncentra.nl de mogelijkheid aan alle mensen met (onbegrepen) hoofdpijnklachten om kosteloos op maandagavond van 20.00 tot 21.00 uur het interactieve spreekuur te bezoeken. Wekelijks is een in hoofdpijn gespecialiseerde neuroloog een uur lang on-line om mensen op weg te helpen met hun klachten.